مرتضى مطهري
287
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
سرمايه دارى آزاد است . عليهذا چگونه ممكن است اين نظام باقى باشد و اسلام هم باقى باشد ؟ اگر بنا شود كه عوعو سگ و فرياد گرگ را تحريم كنيم ، راه مستقيم اين است كه خود سگ و گرگ را از بين ببريم ، و الَّا تا آنها هستند فرياد مىكنند . همانا نظاماتى كه به چهره انسانيت عوعو مىكند و راه را بر آن مىگيرد و چنگالهاى خود را در آن فرو برده است همين نظامهاى سرمايه دارى است كه روزىِ مردم و مصالح عمومى را احتكار كرده و توده ها و كارگرها را تحقير كرده و به حساب نمىآورند و به زور بر اموال تسلط پيدا كردهاند و زمين را از فساد پر كردهاند . تا نظام جبار سرمايه دارى اعدام نشود ، دعوت دين واقعاً اجابت نشده است : آنگاه كه حكم اعدام اين نظام جبار صادر شد بايد گفت مردم حقيقتاً دعوت دين خدا را استجابت كردهاند و تسليم مأموريتهاى عادلانه آن شدهاند . زندگى تعاونى يا زندگى ربوى ؟ . قرآن ربا را منع و تعاون را تشويق و ايندو را با هم توأم قرار داده است : قرآن در هيچ جا آيه اى در منع از ربا ذكر نكرده مگر اينكه ترغيب كرده به تعاون صادقانه و مساعدت نسبت به محتاجان ، گاهى به نام زكات و گاهى تحت عنوان صدقات و گاهى به نام انفاق مطلق در سرّاء و ضرّاء ( 1 ) . ولى فهم مردم از اين آيات محدود نمىشود به اشكال محدود آن ، و الَّا خيلى فهم ضعيفى خواهد بود . روح اين آيات اين است كه چرخ كار بايد در گردش باشد : آنچه از روح اين آيات مىفهمند اين است كه چرخ كار بايد در گردش باشد و براى حركت آن ، قوانين وضع شود به طورى كه احتياجى نباشد كه درباره نظام ربوى فكر شود . عليهذا پس سرمايه گذارىهاى بزرگ و كارهاى مهم بايد از طريق تعاون عمومى كه در آن عناصر ناصالح و بيكار شركت نداشته باشند صورت بگيرد . . . در اين راه از قوانين تعاونى آزمايششده جهان مىتوان استفاده كرد . اما اعمال فردى ، پس راه قرضالحسنه در آن باز است . آيا اين جور براى ما بهتر است
--> ( 1 ) . رجوع شود به صفحه 272 ، آيات ربا .